Szczepienia pomagają zapobiec wielu ciężkim chorobom, a nawet jeśli dojdzie do zakażenia nimi, ich przebieg jest znacznie bardziej łagodny. Nic dziwnego, że przyszłe mamy planując ciążę starają się uzupełnić wszystkie brakujące szczepienia oraz przyjąć te, które pomogą jej i przyszłemu dziecku bezpiecznie przejść przez te dziewięć miesięcy oraz zapewnić dziecku ochronę po urodzeniu. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy zaszczepienie się przed zajściem w ciążę jest niemożliwe.
Co wtedy? Czy można przyjąć szczepienia w ciąży?
Szczepienie w ciąży
Szczepienia w ciąży są dozwolone, a nawet zalecane, ponieważ ryzyko związane z powikłaniami poszczepiennymi jest o wiele mniejsze niż konsekwencje zachorowania w czasie ciąży. Istnieją jednak pewne wyjątki. „Żywe” szczepionki, czyli te zawierające żywego wirusa lub bakterię, są przeciwwskazane w czasie ciąży. Istnieje pewne ryzyko wywołania zakażenia u nienarodzonego dziecka. Niemniej warto pamiętać, że jest to ryzyko teoretyczne, ponieważ żadne badania nie wykazały dotychczas przypadku uszkodzenia płodu wskutek zastosowania „żywej” szczepionki. Wśród nich można wymienić szczepienia przeciwko chorobom zakaźnym, tj. odra, świnka, różyczka, ospa wietrzna czy półpasiec. Niemniej najbezpieczniejsze i zalecane do stosowania są szczepionki zawierające nieaktywne wirusy i bakterie, tj. szczepienia przeciwko grypie, tężcowi i krztuścowi. Warto nadmienić, że są to szczepienia rutynowo wykonywane w czasie ciąży – o ile ciężarna nie zaszczepiła się niedługo przed zapłodnieniem.
Szczepienie przeciw grypie w ciąży
Szczepienie przeciw grypie w ciąży jest bardzo ważne ze względu na ryzyko poważnych powikłań, zwłaszcza w II i III trymestrze ciąży. Zaobserwowano większy odsetek hospitalizacji, a nawet zgonów z powodu powikłań wśród kobiet będących w ciąży niż u reszty kobiet. Zauważono, że przebycie grypy w ciąży niesie za sobą zwiększone ryzyko porodu przedwczesnego, a także poronienia. Odnotowano również zwiększoną liczbę urodzeń martwych. Ze względu na poważne konsekwencje zachorowania na grypę w czasie ciąży szczepienie jest zalecane w trakcie ciąży, lub jeśli nie ma takiej możliwości, od razu po porodzie w ramach tzw. ochrony kokonowej, zwłaszcza, że przejście szczepienia nie wpływa na możliwość karmienia piersią. Wśród kobiet, które przeszły szczepienie przeciwko wirusowi grypy dostrzeżono mniejszą zachorowalność na infekcje górnych i dolnych dróg oddechowych, co miało również przełożenie na zdrowie urodzonego dziecka. Dzieci kobiet szczepionych rzadziej były leczone z powodu chorób dróg oddechowych, co wskazuje na zwiększenie u nich odporności poprzez zaszczepienie matki. Wyniki obserwacji przełożyły się na to, że WHO zaleca obecnie szczepienie kobiet w ciąży przeciwko wirusowi grypy jako jeden z nieodłącznych elementów opieki prenatalnej. Korzyści są tutaj niezaprzeczalne.
Szczepionka przeciwko tężcowi w ciąży
Szczepionka na tężec w ciąży jest rutynowym szczepieniem zalecanym przez WHO głównie ze względu na ochronę poporodową noworodka. Dziecko, które nie ma wykształconej odporności jest narażone na zarażenie tężcem nawet poprzez przecięcie pępowiny niedokładnie zdezynfekowanymi narzędziami. Jest to o tyle istotne, że nieleczony, lub nieprawidłowo leczony tężec ma zawsze przebieg śmiertelny w przypadku noworodków. Ze względu na poważne konsekwencje, szczepionka na tężec musi być wykonywana regularnie. Zapewne część z was pamięta ostatnie obowiązkowe szczepienie przy okazji 18 urodzin – między innymi przeciwtężcowe. Warto pamiętać, że jeśli poddamy się szczepieniu w późnych tygodniach ciąży to będzie ono nieskuteczne – dziecko nie zostanie objęte ochroną. Nie warto odwlekać szczepienia i ryzykować.
Szczepionka na krztusiec w ciąży
Szczepionka na krztusiec w ciąży jest bardzo ważna ze względu na zdrowie naszego dziecka. O ile dorośli z reguły nie zapadają na tę chorobę, to wśród noworodków stanowi znaczącą przyczynę umieralności. Ważne, aby przyszła matka przyjęła szczepienie i tym samym przekazała ochronę swojemu dziecku. Ochrona przed krztuścem, która jest wytwarzana wskutek szczepienia w dzieciństwie, zanika do wieku rozrodczego, tym samym nieszczepiona matka nie przekazuje swojemu dziecku przeciwciał, lub są przekazywane w znikomym stopniu. Konieczne jest powtórzenie szczepienia na krztusiec w ciąży. Aby zapewnić dziecku najlepszą ochronę, zaleca się przyjęcie szczepionki w II lub III trymestrze ciąży.
Szczepienia w ciąży są bardzo ważnym elementem profilaktyki prenatalnej. Zapewniają ochronę zwłaszcza dziecku, ale nie bez znaczenia są również dla organizmu matki. Pomimo burzliwych dyskusji wokół tematu szczepień nie powinnyśmy się ich obawiać. Ryzyko płynące z zastosowania jest niewspółmierne do korzyści, które za sobą niosą.
