Skłodowska-Curie czy Curie- Skłodowska?
A może po prostu – Maria Curie? Jak pokazują zachowane źródła, sama zainteresowana podpisywała się w różny sposób. Marie Curie-Sklodowska, Marie Sklodowska-Curie, Marie Curie, Madame Curie, a czasem nawet jako – Madame Pierre Curie. No cóż, kobiecość niejedno ma imię i nie zmieni tego nawet fakt dwukrotnego uhonorowania Nagrodą Nobla.
Maria Skłodowska urodziła się 7 listopada 1867 w Warszawie, zmarła zaś 4 lipca 1934 w Passy. W wieku 10 lat Maria Skłodowska rozpoczęła naukę na pensji dla dziewcząt, wcześniej prowadzonej przez jej matkę. Żeńskie Gimnazjum Rządowe ukończyła w roku 1883 ze złotym medalem. Po tym jednak nastąpiła roczna przerwa w edukacji, której celem było odzyskanie sił i kondycji psychicznej po trudnych przeżyciach, związanych ze śmiercią matki (zmarła na gruźlicę) oraz siostry (najstarsza siostra zmarła na tyfus). Czas ten Maria spędziła na wsi, u rodziny ojca. Kiedy powróciła do Warszawy, zaczęła udzielać korepetycji z matematyki, fizyki oraz języków obcych, których znała aż cztery. W tym też czasie wraz z siostrami wstąpiła na Uniwersytet Latający, gdzie chłonęła cenną wiedzę, zakazaną przez władzę.
Oczarowane nauką siostry zawarły niepisaną umowę, że pierwsza na studia do Paryża wyjedzie starsza, młodsza zaś będzie zarabiać w kraju na ich utrzymanie. W Polsce w XIX w. kobiety nie mogły bowiem kontynuować edukacji na wyższych uczelniach, a warto wspomnieć, że również we Francji nie było to powszechne. Zgodnie z umową Maria została więc guwernantką w prawniczej rodzinie z Krakowa, następnie zaś rozpoczęła pracę u rodziny Żorawskich, mieszkających w Szczukach. Uczyła córki właścicieli (a w wolnym czasie także inne, wiejskie dzieci) czytania, pisania i liczenia, choć tego typu działalność była nie tylko niewskazana, co wręcz zabroniona i surowo karana przez władze.
Rozpoczęła naukę na Sorbonie, a przedmiotem studiów zostały, zgodnie z zainteresowaniami dziewczyny, matematyka i fizyka, której tajniki otwierali przed Marią wybitni uczeni o światowej sławie. Mimo zapału do nauki, dziewczyna potrafiła oddzielić życie uczelniane od prywatnego. Wolne chwile poświęcała grze w amatorskim teatrze.
Po zakończeniu studiów, jeden z wykładowców – Gabriel Lippmann pomógł Marii w otrzymaniu stypendium naukowego nad badaniami naukowymi. W tym też okresie Maria poznała skromnego naukowca – Pierre’a Curie. Mimo ośmiu lat różnicy, jakie dzieliły młodych, szybko znaleźli wspólne tematy do rozmowy. W lipcu 1895 roku zawarli cywilny związek małżeński. W ceremonii, poza młodymi, uczestniczyła jedynie najbliższa rodzina i przyjaciele.
Podróż poślubna pozbawiona była rozmachu. Państwo młodzi pojechali na nią… na rowerach – prezencie ślubnym, który otrzymali od jednego z przyjaciół.
Kariera naukowa
Kariera naukowa Skłodowskiej obfituje w liczne osiągnięcia. Poczynając od stworzenia nowej dziedziny chemii – tzw. radiochemii, poprzez opracowanie teorii promieniotwórczości i technik rozdzielania izotopów promieniotwórczych, aż po odkrycie nowych pierwiastków– radu i polonu. Także z inicjatywy Skłodowskiej rozpoczęto badania nad leczeniem raka za pomocą promieniotwórczości.
Osiągnięcia wielkiej Polski zostały nagrodzone dwukrotnym przyznaniem Nagrody Nobla. Pierwsze wyróżnienie otrzymała w roku 1903 w dziedzinie fizyki. Drugą nagrodę przyznano jej w 1911 roku w dziedzinie chemii, za wydzielenie czystego radu oraz badania nad właściwościami chemicznymi pierwiastków promieniotwórczych. Ponadto, jako jedyna do tej pory (także wśród mężczyzn) została uhonorowana Noblem w różnych dziedzinach nauki. Co więcej, Skłodowska była nie tylko noblistką, ale i – matką noblistki. Pierwsza córka państwa Curie – Irene, otrzymała, wzorem matki, Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii.
Maria była także trzykrotną laureatką Akademii Nauk w Paryżu, otrzymała doktoraty honorowe uniwersytetów w Edynburgu, Genewie, Manchesterze, była członkinią Akademii Nauk w Petersburgu, Bolonii, Pradze oraz członkinią Akademii Umiejętności w Krakowie. Skłodowska zgłosiła swoją kandydaturę do Francuskiej Akademii Nauk, gdzie przepadła podczas głosowania, prawdopodobnie z uwagi na – swoją płeć. Pierwszą kobietę członkowie Akademii przyjęli dopiero ponad pół wieku później, a była nią jedna z doktorantek Skłodowskiej. Końcem lat 20. Maria zaczęła podupadać na zdrowiu, stopniowo traciła słuch i wzrok. W 1934 roku zdiagnozowano u niej gruźlicze zmiany w płucach. Wraz z córką Ewą wyjechała do sanatorium w Passy. Tam właśnie okazało się, że prawdziwą przyczyną złego samopoczucia kobiety jest złośliwa amemia. Cierpiała także na chorobę popromienną. Zmarła 4 lipca 1934 roku.
Przez encyklopedie i podręczniki Maria opisywana jest jako uczona polsko-francuska, fizyczka, chemiczka oraz dwukrotna noblistka. Tymczasem, jak widać, wiemy o niej znacznie więcej. Była przede wszystkim kobietą. Nie pozbawioną wad, nie pozbawioną słabości, która udowadnia z gorliwością godną Nobla, że kobiecość – niejedno ma imię.
