Jak przeprowadza się badanie KTG?
Kardiotokografia to monitorowanie akcji serca nienarodzonego jeszcze dziecka wraz z zapisem częstotliwości skurczów mięśnia macicy. Badanie to wykonuje się w ostatnim stadium ciąży, a często również w trakcie porodu, żeby ustalić, czy zdrowie i życie dziecka nie jest zagrożone. Kardiotokografia składa się z dwóch procedur medycznych: tokografii, która polega na rejestracji czynności skurczowej macicy, oraz kardiografii, czyli rejestracji akcji serca płodu.
Tokografię wykonuje się przy pomocy specjalnego czujnika, który umieszcza się na brzuchu przyszłej mamy, lub cewnika mierzącego zmiany ciśnienia w jamie brzusznej. Z kolei kardiografia przebiega przy pomocy elektrokardiografu lub sondy USG.
Monitorowanie zewnętrzne
Najczęściej stosowaną metodą KTG jest monitorowanie zewnętrzne, które polega na założeniu na brzuchu ciężarnej specjalnych opasek z czujnikami do rejestrowania pracy serca płodu oraz skurczów macicy. Jest to badanie całkowicie nieinwazyjne i bezpieczne zarówno dla przyszłej matki, jak i nienarodzonego dziecka.
Monitorowanie wewnętrzne – na czym polega i kiedy jest przeprowadzane?
W uzasadnionych medycznie przypadkach można także zastosować monitorowanie wewnętrzne, które jest jednak procedurą inwazyjną i może prowadzić do infekcji. Polega ono na wprowadzeniu przez szyjkę macicy specjalnej elektrody, którą umieszcza się na główce dziecka. Monitorowanie wewnętrzne może być przeprowadzone jedynie wówczas, gdy rozwarcie wynosi ok. 1–2 cm. Niekiedy zaleca się również monitorowanie stałe, które prowadzi się przez cały okres porodu, np. w przypadku ciąży zagrożonej. W takiej sytuacji praktykuje się również wykonywanie kardiotokografii po podaniu oksytocyny, czyli hormonu powodującego pobudzenie skurczów macicy. Tak zwany test oksytocynowy ma na celu zbadanie wydolności łożyska podczas skurczów.
KTG w ciąży – kiedy można przeprowadzić badanie?
Kardiotokografia jest zalecana w ostatnim trymestrze ciąży, kiedy kobieta jest już blisko rozwiązania. Przyjmuje się, że badanie to można przeprowadzić między 36. a 40. tygodniem ciąży, chyba że ciężarna skarży się na niepokojące objawy – wtedy KTG wykonuje się już w 25. tygodniu. KTG w ciąży trwa około 30 minut – czasem przedłuża się do godziny – i wymaga od ciężarnej przyjęcia nieruchomej pozycji.
Skurcze na KTG – jak odczytywać wyniki badania?
Wyniki kardiotokografii przedstawia się na dwóch wykresach, z których wyższy informuje o częstotliwości pracy serca dziecka. Zarejestrowane w czasie KTG skurczemięśni macicy są natomiast zaprezentowane na niższym wykresie. Prawidłowa podstawowa częstość akcji serca nienarodzonego dziecka wynosi od 110 do 150 uderzeń na minutę. Wyniki powyżej tej normy oznaczają tachykardię, która może być spowodowana infekcją matki lub zakażeniem wewnątrzmacicznym. Z kolei częstość podstawowa nieprzekraczająca 110 uderzeń na minutę oznacza brachykardię, która z kolei może być objawem niedotlenienia.
Kardiotokografia bada również wahania częstotliwości akcji serca płodu, tzw. oscylacje. Stan prawidłowy występuje, kiedy amplituda zmian wynosi 5–25 uderzeń na minutę i jest uzależniona od tego, czy dziecko właśnie śpi, czy nie. KTG określa także tzw. akceleracje, na których podstawie można dowiedzieć się o ruchach płodu. Ten krótkotrwały wzrost częstotliwości akcji serca płodu świadczy o dobrym stanie nienarodzonego dziecka i pojawia się np. podczas dotykania brzucha. Brak akceleracji z jednoczesnym zawężeniem oscylacji może świadczyć o niedotlenieniu płodu i jest wskazaniem do dalszej diagnostyki.
Czy zapis KTG jest w pełni wiarygodny?
O ile prawidłowe wyniki z reguły świadczą o dobrym stanie dziecka, nieprawidłowe mogą okazać się niezgodne ze stanem faktycznym, dlatego nie należy wpadać w panikę. Błędne wyniki mogą pojawić się np. wtedy, gdy przyszła matka przyjmie nieprawidłową pozycję, utrudniającą wykonanie wiarygodnego testu KTG. Dzieje się tak przy ucisku pępowiny płodu.
KTG – cena badania
Ile kosztuje kardiotokografia? Kobieta ciężarna może wykonać KTG bezpłatnie w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Wiele pań decyduje się jednak na skorzystanie z usług prywatnych gabinetów lekarskich, w których ceny badań uzależnione są od przychodni oraz regionu kraju. W prywatnym gabinecie za monitowanie akcji serca płodu i czynności skurczowej macicy trzeba zapłacić od 30 do 50 zł.
Badanie kardiotokograficzne pozwala wskazać w bezpieczny zarówno dla mamy, jak i dziecka sposób ewentualne nieprawidłowości w akcji serca maluszka na ostatnim etapie ciąży oraz już w trakcie postępowania akcji porodowej częstotliwość skurczów macicy.
