Opieka nad wcześniakiem

autor: Agnieszka Gałczyńska | 19.08.2016
Opieka nad wcześniakiem

Wcześniak w domu to prawdziwe wyzwanie dla rodziców. Opieka nad wcześniakiem wymaga niezwykłej ostrożności i czułości. Początkujący rodzice mają prawo być przerażeni. Warto odpowiednio wcześnie przygotować się na pojawienie maleństwa w domu i wiedzieć, jak zadbać o rozwój wcześniaka.

Rozwój wcześniaka

Wcześniak to dziecko urodzone między 22, a 37 tygodniem ciąży. Jego dojrzewanie w łonie matki zostało przerwane, przez co jest on słabszy w porównaniu do innych noworodków. Rozwój wcześniaka wspiera specjalna aparatura, ponieważ wiele narządów nie zdążyło się jeszcze dokładnie wykształcić. Dlatego maluszek przebywa w inkubatorze, który wspomaga procesy oddychania i monitoruje parametry organizmu. Pomaga on także podawać pokarm i lekarstwa oraz utrzymać właściwą temperaturę (wcześniak ma za mało tkanki tłuszczowej, żeby samodzielnie wytwarzać ciepło). Niemowlę urodzone przedwcześnie wychodzi ze szpitala zwykle po kilku tygodniach. Warunkiem wypisania wcześniaka z placówki medycznej jest prawidłowy rozwój wcześniaka, czyli umiejętność samodzielnego oddychania i jedzenia. Maluch musi też ważyć ponad 2 kilo.

Opieka nad wcześniakiem w domu

Kiedy maluszek wychodzi ze szpitala należy zapewnić mu jak najlepsze warunki, ponieważ zależy od nich właściwy rozwój wcześniaka. Opieka nad wcześniakiem wymaga od rodziców podejmowania ważnych decyzji, które wymagają przede wszystkim zdrowego rozsądku m.in. w przyjmowaniu gości. Przez pierwsze trzy miesiące nie należy zabierać malca do zatłoczonych miejsc jak galerie handlowe. Zalecane są jednak spacery, aby hartować organizm maluszka.

Zobacz też: Kąpiel niemowlaka. Krótki poradnik dla rodziców

Jak stworzyć komfortowe warunki dla wcześniaka? Temperatura w domu powinna wahać się na granicy 22-23 stopni, a woda do kąpieli mieć 36-37 stopni. Maluszek powinien spać w swoim łóżeczku, ale w tym samym pokoju, co rodzice, ze względu na karmienie. Dziecko należy układać do snu na pleckach (pozycja zapobiega śmierci łóżeczkowej), a kiedy maluch czuwa warto zmieniać pozycje leżakowania. Odpowiednia jest także pozycja na brzuchu, ponieważ ułatwia rozwój noworodka, wzmacnia mięśnie pleców, szyi i ramion.

Lekarze chętnie udzielają rad dotyczących opieki nad wcześniakiem. Zalecają oni przede wszystkim częste głaskanie i dotykanie dziecka. Dzięki temu maluch ma poczucie bliskości i bezpieczeństwa, a rodzice rekompensują mu wiele nieprzyjemnych dotyków z okresu przebywania w szpitalu. Wskazane jest także przytulanie maluszka do piersi oraz kołysanie go w ramionach. Udowodniono, że dzieci, którym nie brakuje dotyku szybciej przybierają na wadze i przyzwyczajają się do światła i dźwięków.

Opieka nad wcześniakiem

Rodzice stale powinni obserwować dziecko. Jego mała aktywność, brak koncentracji wzroku, zaciśnięte piąstki, nieprzybieranie na wadze, czy trudności z wypróżnianiem wymagają konsultacji z lekarzem. Co miesiąc należy sprawdzać także wagę i wzrost maluszka.

Siatki centylowe dla wcześniaków

W obserwacji odpowiedniej wagi i wzrostu dziecka pomagają siatki centylowe dla wcześniaków, czyli wykresy, które pokazują odpowiednie parametry noworodka w zależności od okresu rozwoju.

Warto przeczytać: Pielęgnacja pępka u noworodka. Na co zwrócić szczególną uwagę

Centyl oznacza miejsce, w którym plasuje się dziecko pod względem danej cechy. Na siatce zaznaczone jest pięć wartości: 3, 10, 25, 50, 75, 90, 97. Jeśli wartości badanego dziecka znajdują się poniżej 3 i powyżej 97 centyla wymagają konsultacji medycznej. Najlepiej jeśli wzrost i waga pociechy usytuowana jest cały czas na tym samym centylu lub różni się co najwyżej o dwa kanały. Siatki centylowe dla wcześniaków nie są jedynym wyznacznikiem rozwoju dziecka. Ważna jest także obserwacja malucha i pozostałe badania.

Opieka nad wcześniakiem: pielęgnacja

Opieka nad wcześniakiem to także jego odpowiednia pielęgnacja. Skóra wcześniaka jest bardzo delikatna. Nie ma rozwiniętych gruczołów i warstwy rogowej, dlatego wyjątkowo łatwo ją uszkodzić. Dlatego szczególną uwagę należy zwrócić na jej pielęgnację. Z otoczenia dziecka należy wyeliminować wszystkie drażniące czynniki, zarówno zewnętrzne – jak ostre słońce, czy mróz, jak i wewnętrzne np. dym papierosowy. Zabiegi pielęgnacyjne powinny być podobne, jak przy dzieciach urodzonych we właściwym terminie, jednak opieka nad wcześniakiem musi być prowadzona z większą starannością i delikatnością. Kosmetyki powinny być dostosowane do wcześniaka np. emolienty Latopic®. Są to preparaty bezzapachowe, bez sztucznych barwników i środków konserwujących, które są bezpieczne dla maluchów i co najważniejsze nie uczulają. Można je kupić w każdej aptece bez recepty.

Opieka nad wcześniakiem

Emolienty mają na celu:

  • nawilżenie i natłuszczenie skóry – tworzą na powierzchni naskórka warstwę „oleju”, która blokuje parowanie z jej powierzchni;
  • przywrócenie skórze naturalnej bariery ochronnej – chronią naskórek przed wnikaniem niepożądanych substancji z zewnątrz;
  • zwiększenie elastyczności i sprężystości skóry – umożliwiają regenerację naskórka, dzięki czemu zaczyna on na nowo produkować potrzebne substancje;
  • zapobieganie nadmiernej utracie wody – po wchłonięciu się zatrzymują wodę, blokując kanały, którymi jest ona wydalana na zewnątrz;
  • wchłanianie wilgoci z otoczenia;
  • wyeliminowanie ognisk zapalnych,
  • zredukowanie uporczywego świądu, obrzęku oraz zaczerwienienia.

Opieka nad wcześniakiem nie może być przesadzona. Maluszka nie trzeba kąpać codziennie. Wystarczy co drugi, trzeci dzień. Sama kąpiel nie powinna różnić się od pielęgnacji noworodka. Rodzice jednak muszą zwracać baczniejszą uwagę, by dziecko się nie wychłodziło. Pomieszczenie z wanienką powinno być dodatkowo dogrzane, a po wyjęciu z wody malucha należy szybko, ale delikatnie osuszyć i nawilżyć jego skórę.

Karmienie piersią wcześniaka

Przedwcześnie urodzone noworodki w szpitalu otrzymują pożywienie dożylnie lub za pośrednictwem sondy dożołądkowej. Podaje się w niej specjalne mieszanki lub mleko matki. Około 32-34 tygodnia ciąży można przystawić dziecko do piersi. Karmienie piersią wcześniaka jednak nie jest proste, ponieważ dziecku trudno skoordynować odruchy ssania, połykania i oddychania. Mogą zdarzać się lepsze i gorsze dni. Warto zachować spokój i po krótkiej przerwie znów zaproponować jedzenie. Karmienie wcześniaka z czasem stanie się przyjemnością.

Opieka nad wcześniakiem

Sprawdź: AZS. Pielęgnacja dziecka z atopowym zapaleniem skóry

Rodzice, aby odpowiednio zadbać o prawidłową mikroflorę jelitową maluszka można podać mu preparat zawierający polskie szczepy bakterii kwasu mlekowego jak np. Latopic® doustny. Uszczelniają one barierę jelitową i chronią przed wnikaniem alergenów i bakterii chorobotwórczych. Stymulują również wydzielanie śluzu i wpływają korzystnie na utrzymanie równowagi mikrobiologicznej i immunologicznej organizmu. Skuteczność i bezpieczeństwo szczepów zawartych w Latopic® potwierdzono w badaniach klinicznych.

Szczepienia wcześniaków

Opieka nad wcześniakiem nie ogranicza się jedynie do pielęgnacji ciała i dbania o jego rozwój, ale także zdrowie. W pierwszym roku życia należy podać dziecku szczepionkę przeciw pneumokokom, meningokokom i rotawirusom, a po skończeniu roku przed ospą wietrzną.

Szczepienia wcześniaków może odbyć się za pomocą specjalnych szczepionek 5 w 1 tzw. szczepionki skojarzone. Uodparniają one jednocześnie przeciwko 5 chorobom zakaźnym (błonicy, tężcowi, krztuścowi, wirusowi polio i bakteriom Haemophilus influenzae typu B w przypadku 6 w 1 dochodzi jeszcze wirusowe zapalenie wątroby typu B). Według pediatrów szczepienia wcześniaków w ramach szczepionek skojarzonych nie stymuluje bólu w mózgu, dzięki czemu nie rozwija się reaktywność emocjonalna dziecka.

Dziecko urodzone przed terminem musi stopniowo przyzwyczajać się do bodźców zewnętrznych. Opieka nad wcześniakiem wymaga od rodziców dużo spokoju i cierpliwości. Zdenerwowanie opiekunów i zła atmosfera będzie destabilizować dziecko. A to z kolei może negatywnie wpłynąć na rozwój wcześniaka.


@ śledź nas na instagramie
powrót do góry