Układ pokarmowy w ciąży przechodzi istną rewolucję. Nagle okazuje się być niebywale kapryśny, a z drugiej strony – jest w stanie pozwolić sobie na wyjątkowo nietypowe kulinarne połączenia. Niestety, jednocześnie staje się wyjątkowo wrażliwy i pracuje na znacznie wolniejszych obrotach. Trudno się dziwić, że przyszła mama dość szybko odczuwa skutki tych jego wybryków…
Wymioty w ciąży
Wymioty to dolegliwość tak ściśle wiązana z ciążą, że o ich źródło w tym szczególnym okresie nikt nawet nie pyta. Wprawdzie nie wszystkie ciężarne muszą się z nimi zmagać, ale przeważająca większość przyszłych mam doświadcza ich przynajmniej dwa, trzy razy. Zwykle dają o sobie znać już około 4 – 6. tygodnia i ustępują w drugim trymestrze, ale zdarza się i tak, że nie dają o sobie zapomnieć niemalże do samego rozwiązania. Mogą wystąpić o każdej porze dnia, ale z reguły pojawiają się w godzinach porannych, po wstawaniu z łóżka.
Skąd się biorą? Ich przyczyną może być m.in. wysokie stężenie hormonów ciążowych i zaburzona równowaga glukozy we krwi, ale także rozluźnienie mięśniówki przewodu pokarmowego, nadmiar kwasu żołądkowego czy po prostu wyostrzenie zmysłu węchu. Jedną z postaci dolegliwości są tzw. niepowściągliwe wymioty ciężarnych, za których przyczynę uznaje się zbyt wysoki poziom gonadotropiny kosmówkowej (hCG) lub inne zaburzenia gospodarki hormonalnej. To groźna dolegliwość, której nie należy lekceważyć, ponieważ może mieć ona niekorzystny wpływ na przebieg ciąży.
Oczywiście wymioty mogą się też pojawić z całkiem niezależnego od ciąży powodu – złapania infekcji wirusowej, co potocznie zwykliśmy nazywać grypą żołądkową. Jak sobie z nimi radzić?
- jeśli już wcześniej się zdarzyły, przede wszystkim postaraj się im zapobiegać:
– przed wstaniem z łóżka zjedz kawałek suchego chleba, sucharka, krakersa, herbatnika;
– wypij szklankę ciepłego mleka z miodem;
– wstawaj powoli, a po obudzeniu się poleż jeszcze przez co najmniej pół godziny;
– spożywaj posiłki małymi porcjami i jedz często – nawet osiem posiłków dziennie;
– spożywaj dużo warzyw i owoców (raczej unikaj cytrusów);
– unikaj tłustych, smażonych, kwaśnych, mocno przyprawionych i gorących potraw;
– miej pod ręką migdały;
– pij dużą ilość płynów (wodę mineralną, wodę z cytryną, wodę z imbirem lub herbatkę imbirową, herbatkę z miętą, melisą, rumiankiem) – pij często, ale małymi porcjami;
Zobacz też: Po co człowiekowi elektrolity?
- przyjmuj doustny płyn nawadniający (DPN), np. ORSALIT® dla dorosłych – nie zapominaj, że podczas wymiotów tracisz nie tylko wodę, ale też elektrolity, bez których może błyskawicznie dojść do odwodnienia (spadek elektrolitów poniżej pewnego poziomu jest ogromnie niebezpieczny – może doprowadzić do zaburzeń podstawowych funkcji życiowych);
- skontaktuj się z lekarzem, jeżeli wymioty są bardzo nasilone i trwają dłużej niż do 14 – 16 tygodnia ciąży; pojawiają się częściej niż 3 – 4 razy dziennie; pojawiają się po zjedzeniu lub wypiciu czegokolwiek; w żaden sposób nie udaje się złagodzić objawów; w wyniku wymiotów następuje spadek masy ciała; w wydalanej treści pojawia się krew; wymiotom towarzyszy gorączka/biegunka; pojawiają się objawy odwodnienia.
Zaparcia w ciąży
Zaparcia to rzadsza, choć wcale nierzadka ciążowa dolegliwość. Mogą się pojawić zwłaszcza na początku ciąży – za sprawą zwolnienia pracy jelit pod wpływem hormonów ciążowych (wysoki poziom progesteronu) oraz przy jej końcówce – kiedy dziecko coraz silniej uciska na dolny odcinek przewodu pokarmowego (ucisk macicy na jelita). Jak sobie z nimi radzić?
- włącz do swojej diety produkty bogate w błonnik, zwany żartobliwie „miotłą przewodu pokarmowego” – skutecznie usuwa resztki pokarmowe, ponieważ przechodząc przez jelita wchłania wodę, co rozluźnia stolec, ułatwiając tym samym wypróżnianie (otręby zbożowe, kasza gryczana, razowy makaron, brązowy ryż, warzywa (karczochy, zielona sałata, kwaszona kapusta, buraki, pomidory) i owoce (także suszone – zwłaszcza śliwki, figi, morele), migdały, orzechy laskowe i arachidowe;
- pij mleczne napoje fermentowane, takie jak maślanka, kefir, jogurt naturalny – bakterie kwasu mlekowego poprawiają tempo pracy jelit;
- unikaj białego pieczywa i cukrów prostych;
- staraj się jeść w regularnych, niedużych odstępach czasu;
- pij co najmniej 8–10 szklanek płynów dziennie;
- zacznij dzień od szklanki ciepłej ziołowej herbaty, np. z rumianku;
- staraj się dostarczać organizmowi zdrową dawkę ruchu – aktywność wspomaga perystaltykę jelit;
- nie przyjmuj żadnych leków przeczyszczających.
Biegunka w ciąży
Wszystkie wymienione zalecenia warto jednak potraktować z umiarem. Nadmierne spożycie produktów bogatych w błonnik, np. wspomnianych wyżej suszonych śliwek może bowiem doprowadzić do innego problemu pokarmowego – biegunki. Tym bardziej, że – z uwagi na swój stan – ciężarna i tak jest bardziej narażona na pojawienie się tej przykrej dolegliwości.
Przeczytaj też: Grypa żołądkowa – jak nie zarazić niemowlaka?
Jakie jeszcze czynniki zwiększają jej ryzyko? Głównym jest z pewnością ten, który odpowiada za większą podatność ciężarnej na wszelkiego rodzaju infekcje – osłabiony system immunologiczny oraz typowe dla ciąży zmiany hormonalne. Odmienny stan organizmu sprawia, że układ pokarmowy staje się znacznie bardziej wrażliwy na wszelkie spożywane produkty, co również może podnosić ryzyko choroby. Rzecz jasna dolegliwość ta – podobnie jak wymioty, może się też pojawić z całkiem niezależnego od ciąży powodu (wspomniana wyżej grypa żołądkowa). Oczywiście nie ma powodu do paniki, ale biegunki nie należy też bagatelizować – zwłaszcza w ciąży.
Częste wypróżnienia powodują utratę dużej ilości płynów, elektrolitów, witamin, minerałów, wapnia i białek – niezbędnych nie tylko dla organizmu matki, ale też dla prawidłowego rozwoju płodu. Jak więc postępować w takim przypadku?
- przyjmuj duże ilości płynów – pij często, ale małymi porcjami;
- przyjmuj doustny płyn nawadniający, np. ORSALIT® dla dorosłych – nie zapominaj, że podczas biegunki, podobnie jak w czasie wymiotów, tracisz nie tylko wodę, ale też elektrolity, bez których może błyskawicznie dojść do odwodnienia;
- spożywaj suszone jagody, banany;
- po ustąpieniu lub złagodzeniu objawów możesz sięgnąć po coś bardziej treściwego, ale nadal uważaj na to, co jesz – dobrym pomysłem będzie np. rozgotowany ryż z utartym jabłkiem, przecier z gotowanej marchwi, kaszki, gotowane jabłka (w całości i w małej ilości wody ze względu na dużą zawartość pektyn);
Jeżeli biegunka nie ustępuje przez kilka dni, towarzyszy jej gorączka, bóle brzucha, wymioty i osłabienie, a w stolcu pojawia się krew lub śluz – skontaktuj się z lekarzem.
